Drama

Το Δράμα

Εκ τού δράω -ώ, που σημαίνει ενεργώ.  Πρόκειται για ένα από τα τρία λογοτεχνικά είδη τής αρχαίας ελληνικής ποίησης που προήλθε από την λατρεία τού θεού Διονύσου.  Τα άλλα δύο λογοτεχνικά είδη είναι το “Έπος” και η “Λυρική” ποίηση (το τραγούδι, δηλαδή).  Το “Δράμα” περιλαμβάνει την “Τραγωδία”, την “Κωμωδία” και το “Σατυρικό δράμα”.

Θα κάνω τέσσερις επισημάνσεις:

Η πρώτη είναι ότι οι δραματικοί αγώνες στην Αττική ήταν θρησκευτικοί αγώνες.  Οι παραστάσεις δράματος διδάσκονταν κατά την διάρκεια τών δημοσίων εορτών, προς τιμήν τών θεών, και σημάδευαν ολόκληρο το έτος (το καλοκαίρι προς τιμήν τής θεάς Αθηνάς, το χειμώνα και την αρχή τής άνοιξης προς τιμήν τού Διονύσου).

Η δεύτερη επισήμανση είναι ότι οι δραματικοί αγώνες ενείχαν το αγωνιστικό στοιχείο.  Ανάμεσα στους ραψωδούς που απήγγελαν Όμηρο, ανάμεσα στους δραματουργούς κι ανάμεσα στους ηθοποιούς του θεάτρου, υπήρχε ένας ανταγωνισμός, όχι για την επίτευξη κέρδους αλλά για το γόητρο και τη δόξα.

Η τρίτη επισήμανση είναι ότι οι δραματικοί αγώνες αποτελούσαν πεδίο τής ενεργούς συλλογικής δράσης τών πολιτών με τη συμμετοχή τους στη θεατρική πράξη, άλλοτε ως θεατές, άλλοτε ως κριτές και άλλοτε ως μέλη τού χορού.  Πρόκειται για δράση συλλογική, άρρηκτα συνδεδεμένη με το περιεχόμενο της Αθηναϊκής δημοκρατίας.

Η τέταρτη επισήμανση έχει να κάνει με τον θεατρικό κώδικα, ο οποίος για να  κατανοηθεί χρειάζεται η αναφορά στον χαρακτήρα των θρησκευτικών τελετών με τις οποίες είναι συνυφασμένο το αρχαίο δράμα.

Σχετικά με τον θεό Διόνυσο μπορούμε να πούμε ότι ο τρόπος που οι Έλληνες τον αντιλαμβάνονταν τον ξεχώριζε απ’ τους άλλους θεούς, και αυτό είναι φανερό απ’ την ιδιαίτερη εκστασιαστική ατμόσφαιρα που επικρατούσε κατά την διάρκεια της λατρείας του.  Η ευθυμία , η μεγάλη χαρά, το μεθύσι, οι μεταμφιέσεις των γυναικών σε βάκχες, τα οργιαστικά σύμβολα (φαλλός= γονιμότητα, κισσός= βλάστηση) είναι χαρακτηριστικά τού τρόπου εορτασμού του.

Οι τρείς Διονυσιακές εορτές (κατ’ Αγρούς, Λήναια και τα Εν Άστει ή Μεγάλα Διονύσια) περιλάμβαναν παραστάσεις έργων οι οποίες  γίνονταν σ’ εποχές τού έτους που σήμερα μάς φαίνονται περίεργες.